تبلیغات

تبلیغات

حاج قاسم سلیمانی

نیاسر،سرسبزو رؤیایى در دل كویر

نیاسر،سرسبزو رؤیایى در دل كویر

شاید براى آنان كه ایران و جاذبه هاى طبیعى ا ش را ندیده اند، تصور شهر چهار فصل سخت باشد اما براى ما شهر چهار فصل هم ملموس است و هم عادى! به عنوان مثال در خوزستان كه گرما و خرماپزان آن در تابستان شهرت جهانى دارد، ما روستاى سردسیر شیوند را داریم كه در زمستان ها برفگیر است و تابستان ها خنك! همچنین اسم كرمان به عنوان شهرى كویرى و خشك به گوشمان آشناست اما در همان استان كویرى باغى، به نام شاهزاده (شازده) وجود دارد كه سرسبزى خاص و دلفریبى دارد و زمستان برفگیر آن اهالى منطقه را به خود مى كشاند.

اگر اسم نیاسر را تاكنون نشنیده ایم به یقین اسم كاشان را شنیده ایم.گرماى كاشان و كویر خشك، اما زیبایى اش شهرت جهانى دارد. جالب این كه نیاسر یكى از شهرهاى كوهستانى و خوش آب و هواى همین دیار با مردمان خونگرم است كه نیم ساعت با كاشان فاصله دارد و دل تشنه كویریان و رهگذران را به سوى خود مى كشاند. بله، براى امروز مى خواهیم از این منطقه خوش آب و هواى ایران بنویسم.

نیاسر در 35 كیلومترى شمال غربى شهر كاشان و در منطقه اى كوهستانى در ارتفاعات كركس واقع شده است. بانى نیاسر، اردشیر اول است. این شهر تاریخى به دلیل آثار ارزشمند ش مانند آتشكده، چشمه اسكندر (از قدیمى ترین چشمه هاى شناخته شده در ایران در ارتفاع یك هزار و 680 مترمربع بالاى دریا)، باغ تالار (متعلق به دوره صفویه) و غار نیاسر ( متعلق به دوره پارتیان) شهرت جهانى دارد. روستاییان به قسمت فوقانى روستا، «تا لار » و به قسمت پایینى «داراب» مى گویند.

چارتاقى یا آتشكده نیاسر

نیاسر علاوه بر غار، آبشار و گلاب كه ممكن است در دیگر نقاط ایران نیز یافت شود، یك تقویم آفتابى 2هزار ساله به نام چارتاقى دارد. چارتاقى، بنایى است مربع شكل با 4 ستون اصلى و سقفى گنبدى شكل كه كاركردى نجومى داشته و با توجه به نوع معمارى خاص خود، آغاز فصول را با طلوع و غروب خورشید نشان مى دهد. بناى چارتاقى نیاسر امروزه یكى از میعادگاه هاى علاقه مندان نجوم و ستاره شناسى در ایران است كه در اوایل هر فصل براى رصد خورشید به نیاسر مى آیند.

نیاسر،سرسبزو رؤیایى در دل كویر

بازدید كنندگان چارتاقى 2 دسته اند؛ دسته اول گردشگران علمى هستند كه براى رصد خورشید در اوایل هر فصل به نیاسر مى آیند و دسته دوم گردشگران تفریحى هستند كه براى بازدید از شهر نیاسر و جاذبه هایش و آیین گلاب گیرى به این شهر مى آیند و به دلیل نزدیكى چارتاقى به نیاسر ساعت هایى را نیز به بازدید از این بنا اختصاص مى دهند.

این بناى تاریخى از نظر بررسى شیوه هاى معمارى در گذشته، شیوه بدیع و مبتكرانه ساخت طاق بدون قالب پیش ساخته، روش جالب تبدیل پلان مربع بنا به دایره گنبد آن، تناسب هاى هندسى متوازن و منحصربه فرد در طراحى آن و رعایت تناسب در اجزا، شگفت انگیز است. براى ساخت این بنا از سنگ هاى آهكى، رسوبى و ملات گچ استفاده شده است. سبكى سنگ هاى متخلخل و انعطاف پذیرى ملات آن موجب تحمل زمین لرزه ها و پایدارى بنا در طول 2 هزار سال شده است. 4 سوى این بنا به طوركامل باز بوده و هیچ گونه در و پنجره یا بازدارنده دیگرى براى ورود به آن وجود ندارد و تا مدت ها بر پایه روایت هاى داستان گونه كتاب قم نامه احتمال داده مى شد كه این بنا آتشكده اى از زمان ساسانى باشد، اما تاكنون شواهد باستان شناختى آن را تأیید نكرده اند.

از این بنا، نخستین بار گزارش مختصرى از سوى «هوتوم شیندلر» منتشر شد و سپس «آندره.پ.هاردى» باستان شناس فرانسوى، بررسى كوتاهى پیرامون آن انجام داد و گزارش آن در مجموعه «آثار ایران» از سوى «آندره گدار» منتشر شد.

آندره گدار، معمار و باستا ن شناس فرانسوى كه ساختمان موزه ملى ایران كار اوست، این بنا را متعلق به دوره اردشیر بابكان مى داند و كاركرد آتشگاهى آن را رد مى كند. در سال 1380 خورشیدى نیز كاربرد این بنا و دیگر چارتاقى هاى ایران به عنوان یك تقویم آفتابى یا شاخص اندازه گیرى با استفاده از تغییرات میل خورشید از سوى رضا مرادى غیاث آبادى شناسایى شد.

وى، ساختار تقویمى چارتاقى را به گونه اى مى داند كه در آغاز و میانه هر یك از فصل هاى سال پرتوهاى خورشید بامدادى به شكلى خاص از میانه پایه هاى بنا دیده مى شود. وى، عقیده دارد دقت محاسبات تقویمى در چارتاقى نیاسر در میان تقویم هاى آفتابى دنیا بى نظیر است. هم اكنون چارتاقى نیاسر تنها نمونه سالم باقیمانده از میان ده ها چارتاقى ایران است كه كماكان كاربرى رصدى خود را حفظ كرده است.

غارى در دل كوه كركس

نیاسر،سرسبزو رؤیایى در دل كویر

غار نیاسر به طور كامل دست ساز بشر است (به جز یك یا 2 حفره طبیعى نزدیك ورودى ها) و به جذاب بودن نیا سر افزوده است. به احتمال قریب به یقین غار یك معبد میترایى متعلق به دوره پارتیان (اشكانیان) بوده است. بیشتر معابد میترایى در تاریكى مطلق ساخته شده اند. در تمام قسمت هاى داخلى غار، بقایاى كنده كارى ها روى دیوارها دیده مى شود.

این غار از عجایب و نوادر آثار باستانى است و در حدود یك هز ار و 800 تا 2 هزار سال قبل در دل كوه كركس و برفراز تپه هاى آهكى مشرف به نیاسر كاشان و احتمالاً با مقاصد آیینى و مذهبى به صورت تونل سنگى پرپیچ و خم با ابزارهاى ابتدایى كنده شده است.

این غار كه به «غار ویس» شهرت دارد، قرن ها نامكشوف ماند و در هیچ یك از متون تاریخى و آثار تحقیقى قرون گذشته با وجود ذكر سایر بناهاى تاریخى منطقه نظیر آتشكده نیاسر (بنا شده از سوى اردشیر بابكان مؤسس سلسله ساسانیان) مورد اشاره قرار نگرفته است.

از شگفتى هاى این غار، انسان ساخت بودن آن است. كمبود هوا در هیچ نقطه اى از آن احساس نمى شود و حتى در عمیق ترین نقاط آن عمل تهویه به طور طبیعى انجام مى شود. یكى از فرضیات درباره منشأ تاریخى این غار بیانگر این است كه در ساخت آتشكده نیاسر از سنگ هاى تراشیده شده حاصل از كندن غار استفاده شده است. احتمالاً زمان حفر غار، پیش از ساخت آتشكده بوده است. غار از 3 طبقه یعنى 2 كانال، یك كانال حلقه اى شكل و یك كانال افقى تشكیل شده است. طول راهروها و اتاق هاى غار پیچیده نیاسر، تقریباً 650 متر با 45 چاه با عمق 118 متر است. غار از 23 اتاق با اندازه هاى مختلف با مساحت كلى 176 مترمربع تشكیل شده است. نكته جالب آن است كه هواى داخلى غار در هیچ نقطه اى تغییر عمده پیدا نمى كند و حتى در عمیق ترین نقطه غار به دلیل ورودى هاى متعدد، هواى تازه جریان دارد. تردد در داخل غار نیاسر بسیار مشكل است و در بسیارى از مسیرها باید به حالت خزیدن حركت كرد و بلند ترین نقطه غار یك متر و 7 سانتیمتر است.

حمام تاریخى و آسیاب آبى از دیگر آثار تاریخى این شهر هستند كه نظر كارشناسان و تحقیقات به عمل آمده و نوع معمارى به كار رفته در این بنا حكایت از آن دارد كه این حمام و آسیاب در دوره صفویه بنا نهاده شده و وجه تسمیه آن نیز به همان دلیل است.

 

منبع: ایران

تبلیغات