دلت را به که می سپاری؟

 دژبان قلب خود باشیم

به نام خدایى كه «مقلّب القلوب» است. دل‏ها را زیر و رو و دگرگون مى‏سازد، با این گونه تحولّات درونى، زندگى بیرونى هم دگرگون مى‏شود، خدایى كه در دل عارفان صاحب‏دل جاى دارد و از رهگذر چنین دل‏هاى پاك، مى‏توان «سلوك معنوى» داشت و راهى به سوى خدا یافت و «خدایى» گشت و «الهى» زیست.

 «قلب»، رهبر وجود

آن چه با عنوان قلب و دل، در قلمرو معارف دینى و آموزه‏هاى عرفانى و اخلاقى مطرح است، با آن «دل» كه خاستگاه هوس‏هاى شیطانى و تمایلات نفسانى است، متفاوت است.

این، راه به ملكوت مى‏گشاید، آن به بیراهه نفسانیّات مى‏كشاند.

این، مدبّر و مدیر وجود است، آن مدار وسوسه‏هاى دون.

در روایات، براى «قلب»، نقشى هدایت‏گر و كنترل كننده و پیشوا معرفى شده است. پیامبر اكرم - صلى‏اللّه‏علیه‏وآله - فرموده است: «القلب مَلِكٌ و له جُنودٌ، فاِذا صَلُحَ الملِكُ صَلُحت جُنودُه و اِذا فَسَدَ الملِكُ فَسَدَت جُنودُه»،1

قلب همچون پادشاهى است كه لشكریانى دارد. اگر پادشاه صالح باشد، سربازانش هم صالح مى‏شوند و هرگاه فرمانروا خراب باشد، سپاهیان او نیز فاسد و خراب مى‏شوند.

این، یعنى همان نقش رهبرى، هدایت‏گرى، خطدهى، سامان‏بخشى و مدیریت در حالات و رفتار و خصلت‏هاى انسان، كه در اختیار دل است.

اگر بزرگان عرفان و اخلاق، «دربانى دل» را رمز و راز رسیدن به كمالات دانسته‏اند و در پاسخ به این سؤال كه از كجا به این مقامات رسیده‏اید؟ گفته‏اند: دربان دلمان بودیم (كنتُ بوّاباًعلى قلبى)، این نكته، گویاى ضرورت نظارت بر ورودى‏هاى دل است و این كه با قلب خودمان چه مى‏كنیم و چه كنترلى بر آن داریم و به كه مى‏سپاریم و به چه مى‏فروشیم؟

به همان نحو كه «رهبرى» در جامعه و انسان‏ها از حساسیت و اثرگذارى برخوردار است، قلب انسان نیز (نه آن عضو صنوبرى شكل درون قفسه سینه) حسّاس و كارساز و نقش پرداز است. پس مى‏سزد كه در مراقبت از آن و كنترل حالاتش و ورودى‏ها و خروجى‏هایش و اثرگذارى و اثرپذیرى‏هایش دقت شود.

گاهى كسى از «قلب سلیم» برخوردار است و دیگرى از «قلب مریض». آیا بیمار دلان با صاحبان دل‏هاى صاف و زلال و مهذّب یكسانند؟

گاهى قلبى مهر و موم شده و بسته و ختم شده است (ختم اللّه على قلوبهم...)2 و گاهى دل، باز و گشوده است و شرح صدر وجود دارد. آیا این دو گونه قلب، دو گونه رفتار و زندگى پدید نمى‏آوردند؟

 «قلب»، چهار راه گرایش‏ها

آن چه در دل مى‏گذرد، بر زبان هم جارى مى‏شود، در عمل هم انگیزه مى‏آفریند، هدف‏ساز هم هست و جهت را نیز تعیین مى‏كند.

پس باید دید كه دل، كجایى است، چگونه است و به كدام پایگاه وابسته است؟

درست است كه با یك «دل» نمى‏توان دو «دلبر» داشت و درست گفته‏اند كه: «اى یك دله صد دله، دل یك دله كن...».

امّا مهم آن است كه آن دل‏دار و دلبر، ارزنده و قیمتى و لایق «دل دادگى» باشد، وگرنه دل هر جایى هر روز بر شاخه‏اى مى‏نشیند و صاحب دل را آواره و هرجایى مى‏كند.

از قرآن كریم الهام بگیریم كه فرموده است:

«ما جَعَلَ اللّه لِرجلٍ مِنْ قلبینِ فى جَوفِه».3

خداوند در درون هیچ‏كس، دو قلب قرار نداده است.

البته این روشن است كه هیچ كس دو قلب ندارد، لیكن رهنمود قرآن، به آن دلى است كه كانون عشق‏ها، گرایش‏ها، عواطف و احساسات، باورها، محبّت‏ها و گرایش‏هاست و باید تكلیف آن را روشن ساخت و هشیار ساخت و هشیار بود كه آیا جایگاه خداست، یا پایگاه شیطان؟

بر سر چند راهه‏هاى محبوب گزینى و دل سپارى و مهر ورزى. باید «تعیین راه» و «تعیین جهت» كرد، تا دل، سرگردان نماند و طعمه غارت‏گران نشود.

 مراقبت از دل

اگر بزرگان عرفان و اخلاق، «دربانى دل» را رمز و راز رسیدن به كمالات دانسته‏اند و در پاسخ به این سؤال كه از كجا به این مقامات رسیده‏اید؟ گفته‏اند: دربان دلمان بودیم (كنتُ بوّاباًعلى قلبى)، این نكته، گویاى ضرورت نظارت بر ورودى‏هاى دل است و این كه با قلب خودمان چه مى‏كنیم و چه كنترلى بر آن داریم و به كه مى‏سپاریم و به چه مى‏فروشیم؟

گفته‏اند كه: «القلب حرم الله...»، دل حریم الهى است و در این حرم مقدّس، جز خدا را راه نده.

این دل، سراى توست، نه بیگانه

در راه دل نشسته و در بانم

حاشا كه جز تو ره به دلم یابد

جانم فدایت، اى همه جانانم‏4

در كلام حضرت رسول چنین آمده است:

«ان اللّه تعالى فى الأرض أوانى، الا وهى القُلوب...»5

خداوند را در روى زمین ظرف‏هایى است، آگاه باشید كه آن ظرف‏هاى الهى، قلب‏هاست، پس بهترین این ظرف‏ها نزد خدا، دلى است كه نسبت به برادران نازك‏تر و از گناهان پاك‏تر و در راه خدا استوارتر باشد.

عرش رحمانى كه مى‏گویند، آن نام دل است

بر در دل حلقه زن، كام دل از دل حاصل است

در ظرف دل چه باید ریخت و آن را از چه باید آكند؟

بالاخره این «جام دل»، تهى نمى‏ماند. اگر از عشق به خوبى‏ها و خوبان پر نكنى، از علاقه‏هاى بدلى و محبوب‏هاى عوضى و معشوق‏هاى بى‏ارزش پر مى‏شود و آن گاه، خالى كردن این خانه كه به اجاره یا مالكیّت یك «بیگانه» در آمده است، بسیار دشوار است! از اول باید مواظبت كرد كه یك «نامطلوب» وارد آن نشود و آن جا خانه و بیتوته نكند.

اگر بتوانیم «مرغ دل» را بر شاخه «حبّ خدا» بنشانیم و اگر گرفتارش مى‏كنیم، گرفتار عشق خوبان و پاكانش كنیم، یقیناً ما را به بیراهه نمى‏كشد و پشیمانى به بار نمى‏آورد. صبرى اصفهانى مى‏گوید:

گر طیر دل بر سر كوى تو، معذورش دار

چه كند؟ قاعده مرغ گرفتار این است‏6

اگر بتوانیم در دل، «چراغ معرفت» برافرازیم.

بالاخره این «جام دل»، تهى نمى‏ماند. اگر از عشق به خوبى‏ها و خوبان پر نكنى، از علاقه‏هاى بدلى و محبوب‏هاى عوضى و معشوق‏هاى بى‏ارزش پر مى‏شود و آن گاه، خالى كردن این خانه كه به اجاره یا مالكیّت یك «بیگانه» در آمده است، بسیار دشوار است! از اول باید مواظبت كرد كه یك «نامطلوب» وارد آن نشود و آن جا خانه و بیتوته نكند.

نه...اصلاً اگر بتوانیم دل را چراغ معرفت سازیم و با نورانیت دل، راه زندگى را طى كنیم، تا قیامت، مسیر ما را روشن مى‏سازد. این كلام حضرت باقرالعلوم - علیه‏السلام - است، كه در ترسیم دل‏ها و حالات آن ،از جمله به «دل مؤمن» اشاره مى‏كند كه همیشه باز، روشن و روشن‏گر است تا روز قیامت: «و قلب مفتوح فیه مصباح یزهر و لا یطفأ نوره الى یوم القیامةِ و هو قلب المؤمن».7در قلمرو دل، گام‏هاى دیگرى خواهیم زد.

باشد كه همراهى شما با این گام‏ها، به «مقصد» نزدیك‏ترمان كند.

 

پی نوشت ها:

1.میزان الحكمه، حدیث 16911.

2.بقره (2) آیه 7.

3.احزاب (33) آیه 4.

4.برگ و بار، ص 19.

5.میزان‏الحكمه، ج 5، ص 217.

6.گلزار ادب، ص 282.

7.معانى الأخبار،ص 395،ح 50.

پایگاه فرهنگی هنری تکناز

تعداد بازدید ۷۰۱ بار

ارسال این مطلب به دوستان :

مطالب مرتبط

شعر ولادت حضرت علی (ع) نکاتی جالب و حیرت انگیز در مورد بسم اللهاشعار زیبا مخصوص امام زمان (عج)چطور می‌توان از مال حرام گذشت؟ زندگینامه امام محمد باقر علیه السلامچرا قبر حضرت زهرا (س) تا به حال پنهان مانده است؟ تسبیحات حضرت زهرا و کلام امام (ره)نقش باران از زبان قرآن کریمروش صحیح استخاره با قرآن و تسبیحامید بخش‌ترین آیه قرآن کریم کدام است؟شهادت حضرت فاطمه (س)شعر زیبا برای حضرت فاطمه (س)سوره های سفارش شده در دوران بارداریچرا خداوند شیطان را آفرید ؟مانکنی روسی که با حجاب شد تا به خدا برسد (+عکس)خواننده آمریکایی که مبلغ اسلامی شد + تصاویرآِیا خداوند کسی را فقیر یا ثروتمند می‌کند؟بزرگ‌ ترین قرآن با طلا در تهران (عکس)آیا فضیلت سوره نحل را می دانید ؟آیا هر سوگندی واجب الاجرا هست؟

اس ام اس جدید

اس ام اس های تبریک روز پدر

اس ام اس تبریک روز زن

مجموعه کامل اس ام اس های روز مادر، روز زن (sms)

اس ام اس و پیامک های ویژه تبریک نوروز ۹۱

اس ام اس خنده دار و سرکاری روز

اس ام اس های چهارشنبه سوری !

جوک های خنده دار جدید (45)

اس ام اس های جالب فلسفی

اس ام اس روزای برفی و زمستان

اس ام اس خنده دار و سرکاری (193)

اس ام اس جدید و جذاب (290)

اس ام اس مخصوص روز های برفی

اس ام اس دلتنگی ها

اس ام اس جدید خنده دار و طنز !!

اس ام اس جدید تبریک ازدواج

اس ام اس های زیبا با موضوع خداوند

اس ام اس های تبریک تولد نوزاد

اس ام اس خنده دار زناشوئی

اس ام اس مخصوص نیمه شب

اس ام اس جدید دلتنگی !!

جوک های جدید غضنفر

اس ام اس های منت کشی

اس ام اس های آشتی کردن

اس ام اس عاشقانه مخصوص روزای بارونی

اس ام اس زناشویی خنده دار

جدیدترین اس ام اس و جوک خنده دار و طنز

جوک خنده دار و جالب

اس ام اس حکیمانه

اس ام اس های ضد حال

اس ام اس جدید خنده دار

مطالب جالب و خواندنی

 مرد عجیبی که صورت خود را حراج کرده تصاویر
  استفاده از عجیب ترین آلت ماساژ در چین تصاویر
  هواپیمایی که توسط زنی 80 ساله به زمین نشست ! عکس
  ازدواج خانم بازیگر ایرانی که رکورد زد ! عکس
  تابوت 10 هزار دلاری یک امریکایی ! عکس
  جالب ترین کلیساهای دنیا را ببینید ! عکس
  تعجب همه از عروس اتوبوس سوار ! عکس
  بازیگرانی که فرزندشان هم بازیگر شدن ! تصاویر
  گربه ای که پس از 16 سال به خانه بازگشت عکس
  خالکوبی ده هزار آدرس سایت اینترنتی روی بدن عکس
  ضرب المثل جالب چوبکاری نفرمایید
  ترس عجیب این زن از دکمه لباس عکس
  مقایسه پشت کامپیوتر نشستن !! (عکس )

© کلیه حقوق برای سایت تکنار محفوظ است.

تمامی مطالب این پایگاه تحت نظارت و مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران میباشد.