مروری بر گذشته
عمر مفید باتری ماشین چند کیلومتر است؟
دوره برق خودرو یا دوره مکانیک خودرو؛ کدام را در تابستان ۱۴۰۵ انتخاب کنیم؟
راهنمای جامع انتخاب پمپ هیدرولیک پیستونی رادیال
پاک کردن تاتو یا خالکوبی با لیزر در جنوب تهران
چه زمانی نشت آب نشانه خرابی جدی است؟ راهنما برای کاربران یخچال فریجیدر
تبلیغات متنی
احكام روزه 1
مجموعه : دینی
5- رساندن غبار غلیظ به حلق
1603 رساندن غبار غلیظ به حلق روزه را باطل مىكند، چه غبار چیزى باشد كه خوردن آن حلال است، مثل آرد، یا غبار چیزى باشد كه خوردن آن حرام است.
1604 اگر به واسطه باد غبار غلیظى پیدا شود و انسان با این كه متوجه است مواظبت نكند و به حلق برسد، روزهاش باطل مىشود.
1605 احتیاط واجب آن است كه روزهدار دود سیگار و تنباكو و مانند اینها را هم به حلق نرساند. ولى بخار غلیظ روزه را باطل نمىكند، مگر این كه در دهان به صورت آب در آید و فرو دهد.
1606 اگر مواظبت نكند و غبار یا بخار یا دود و مانند اینها داخل حلق شود،چنانچه یقین داشته كه به حلق نمى رسد روزهاش صحیح است.
1607 اگر فراموش كند كه روزه است و مواظبت نكند، یا بىاختیار غبار و مانند آن به حلق او برسد، روزهاش باطل نمىشود، و چنانچه ممكن استباید آن را بیرون آورد.
6- فرو بردن سر در آب
1608 اگر روزهدار عمدا تمام سر را در آب فرو برد، اگرچه باقى بدن او از آب بیرون باشد، بنا بر احتیاط واجب باید قضاى آن روزه را بگیرد. ولى اگر تمام بدن را آب بگیرد و مقدارى از سر بیرون باشد روزه او باطل نمىشود.
1609 اگر نصف سر را یك دفعه و نصف دیگر آن را دفعه دیگر در آب فرو برد،روزهاش باطل نمىشود.
1610 اگر شك كند كه تمام سر زیر آب رفته یا نه روزهاش صحیح است.
1611 اگر سر زیر آب برود ولى مقدارى از موها بیرون بماند، روزه باطل مىشود.
1612 احتیاط واجب آن است كه سر را در گلاب فرو نبرد، ولى در آبهاى مضاف دیگر و در چیزهاى دیگر كه روان است، اشكال ندارد.
1613 اگر روزهدار بىاختیار در آب بیفتد و تمام سر او را آب بگیرد، یا فراموش كند كه روزه است و سر در آب فرو برد، روزه او باطل نمىشود.
1614 اگر عادتا با افتادن در آب سرش زیر آب مى رود، چنانچه با توجه بهاین مطلب خود را در آب بیندازد و سرش زیر آب برود روزهاش باطل مىشود.
1615 اگر فراموش كند كه روزه است و سر را در آب فرو برد یا دیگرى به زور سر او را در آب فرو برد، چنانچه در زیر آب یادش بیاید كه روزه استیا آن كس دستخود را بردارد، باید فورا سر را بیرون آورد، و چنانچه بیرون نیاورد، روزهاش باطل مىشود.
1616 اگر فراموش كند كه روزه است و به نیت غسل سر را در آب فرو برد، روزه و غسل او صحیح است.
1617 اگر بداند كه روزه است و عمدا براى غسل سر را در آب فرو برد،چنانچه روزه او روزه واجبى باشد كه مثل روزه كفاره وقت معینى ندارد، غسل صحیح و روزه باطل مىباشد. ولى اگر واجب معین باشد، اگر به فرو بردن سر در آب قصد غسل كند، روزه او باطل است و بنابر احتیاط واجب غسل او هم باطل است،مگر آن كه در زیر آب یا در حال خارج شدن از آب نیت غسل كند، كه در این صورت غسل او صحیح است. و اما اگر روزه ماه رمضان باشد، هم غسل و هم روزه باطل است، مگر آن كه در همان زیر آب توبه نماید و در حال خارج شدن از آب نیت غسل كند،كه در این صورت غسل او صحیح است.
1618 اگر براى آنكه كسى را از غرق شدن نجات دهد، سر را در آب فرو برد، اگرچه نجات دادن او واجب باشد، روزهاش باطل است.
7- باقى ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح
1619 اگر جنب عمدا تا اذان صبح غسل نكند، یا اگر وظیفه او تیمم است عمدا تیمم ننماید، روزهاش باطل است.
1620 اگر در روزه واجبى كه مثل روزه ماه رمضان وقت آن معین است، تا اذان صبح غسل نكند و تیمم هم ننماید، روزهاش صحیح است.
1621 كسى كه جنب است و مىخواهد روزه واجبى بگیرد كه مثل روزه رمضان وقت آن معین است، چنانچه عمدا غسل نكند تا وقت تنگ شود، مىتواند با تیمم روزه بگیرد و صحیح است.
1622 اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از یك روز یادش بیاید، باید روزه آن روز را قضا نماید، و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، باید روزه هر چند روزى را كه یقین دارد جنب بوده قضا نماید. مثلا اگر نمىداند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز را قضا كند.
1623 كسى كه در شب ماه رمضان براى هیچ كدام از غسل و تیمم وقت ندارد،اگر خود را جنب كند روزهاش باطل است و قضا و كفاره بر او واجب مىشود، ولى اگر براى تیمم وقت دارد، چنانچه خود را جنب كند، با تیمم روزه او صحیح است، ولى گناهكار است.
1624 اگر گمان كند كه به اندازه غسل وقت دارد و خود را جنب كند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده، چنانچه تیمم كند روزهاش صحیح است.
1625 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند كه اگر بخوابد تا صبح بیدار نمىشود، نباید بخوابد، و چنانچه بخوابد و تا صبح بیدار نشود، روزهاش باطل است و قضا و كفاره بر او واجب مىشود.
1626 هرگاه جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بیدار شود، اگر احتمال بدهد كه اگر دوباره بخوابد بیدار مىشود براى غسل، مىتواند بخوابد.
1627 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند یا احتمال مىدهد كه اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود، چنانچه تصمیم داشته باشد كه بعد از بیدار شدن غسل كند و با این تصمیم بخوابد و تا اذان خواب بماند، روزهاش صحیح است.
1628 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند یا احتمال مىدهد كه اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود، چنانچه غفلت داشته باشد كه بعد از بیدار شدن باید غسل كند، در صورتى كه بخوابد و تا اذان صبح خواب بماند، روزهاش صحیح است.
1629 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند یا احتمال مىدهد كه اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود، چنانچه نخواهد بعد از بیدار شدن غسل كند، یا تردید داشته باشد كه غسل كند یا نه، در صورتى كه بخوابد و بیدار نشود، روزهاش باطل است.
1630 اگر جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بیدار شود و بداند یا احتمال دهد كه اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود و تصمیم هم داشته باشد كه بعد از بیدار شدن غسل كند، چنانچه دوباره بخوابد و تا اذان صبح بیدار نشود، باید روزه آن روز را قضا كند، و همچنین است اگر از خواب دوم بیدار شود و براى مرتبه سوم بخوابد، و كفاره بر او واجب نمىشود.
1631 خوابى را كه در آن محتلم شده نباید خواب اول حساب كرد، بلكه اگراز آن خواب بیدار شود و دوباره بخوابد، خواب اول حساب مىشود.
1632 اگر روزهدار در روز محتلم شود، واجب نیست فورا غسل كند.
1633 هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده، اگرچهبداند پیش از اذان محتلم شده، روزه او صحیح است.
1634 كسى كه مىخواهد قضاى روزه رمضان را بگیرد، هرگاه تا اذان صبح جنب بماند، اگر چه از روى عمد نباشد، روزه او باطل است.
1635 كسى كه مىخواهد قضاى روزه رمضان را بگیرد، اگرچه بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده و بداند پیش از اذان محتلم شده است، چنانچه وقت روزه تنگ است، مثلا پنچ روز روزه رمضان دارد، و پنج روز هم به رمضان مانده است، بعد از رمضان عوض آن را به جا آورد، و اگر وقت قضاى روزه تنگ نیست روزه بگیرد.
1636 اگر در روزه واجبى غیر روزه رمضان و قضاى آن، تا اذان صبح جنب بماند، روزهاش صحیح است، چه وقت آن معین باشد و چه نباشد.
1637 اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاك شود و عمدا غسل نكند، یا اگر وظیفه او تیمم است تیمم نكند، روزهاش باطل است.
1638 اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاك شود و براى غسل وقت نداشته باشد، چنانچه بخواهد روزه ماه رمضان یا قضاى آن را بگیرد، باید تیمم نماید و روزهاش صحیح است، و اگر بخواهد روزه مستحب یا روزه واجب مثل روزه كفاره و روزه نذرى بگیرد، اگرچه بدون تیمم هم روزهاش صحیح است، ولى احتیاط مستحب آن است كه تیمم كند.
1639 اگر زن نزدیك اذان صبح از حیض یا نفاس پاك شود و براى هیچ كدام از غسل و تیمم وقت نداشته باشد، یا بعد از اذان بفهمد كه پیش از اذان پاك شده، روزه او صحیح است، ولى اگر در وسعت وقت قضاى رمضان را گرفته باشد،صحیح بودن آن اشكال دارد.
1640 اگر زن بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاك شود، یا در بین روز خون حیض یا نفاس ببیند، اگر چه نزدیك مغرب باشد، روزه او باطل است.
1641 اگر زن غسل حیض یا نفاس را فراموش كند و بعد از یك روز یا چند روز یادش بیاید، روزههایى كه گرفته صحیح است.
1642 اگر زن پیش از اذان صبح در ماه رمضان از حیض یا نفاس پاك شود ودر غسل كردن كوتاهى كند و تا اذان غسل نكند و در تنگى وقت تیمم هم نكند، روزهاش باطل است. ولى چنانچه كوتاهى نكند، مثلا منتظر باشد كه حمام زنانه شود، اگرچه سه مرتبه بخوابد و تا اذان غسل نكند، در صورتى كه تیمم كند روزه او صحیح است.
1643 اگر زنى كه در حال استحاضه است، غسلهاى خود را به تفصیلى كه در احكام استحاضه در مساله به بعد گفته شد به جا آورد، روزه او صحیح است.
1644 كسى كه مس میت كرده، یعنى جایى از بدن خود را به بدن میت رسانده،مىتواند بدون غسل مس میت روزه بگیرد. و اگر در حال روزه هم میت را مس نماید،روزه او باطل نمىشود.
8- اماله كردن
1645 اماله كردن با چیز روان اگرچه از روى ناچارى و براى معالجه باشد، روزه را باطل مىكند، ولى استعمال شیافهایى كه براى معالجه است اشكال ندارد، و احتیاط واجب آن است كه از استعمال شیافهایى كه براى كیف كردن است، مثل شیاف تریاك یا براى تغذیه از این مجرا است، خوددارى نمایند.
9- قى كردن
1646 هرگاه روزهدار عمدا قى كند – اگر چه به واسطه مرض و مانند آن ناچار باشد – روزهاش باطل مىشود، ولى اگر سهوا یا بىاختیار قى كند، اشكال ندارد.
1647 اگر در شب چیزى بخورد كه مىداند به واسطه خوردن آن در روز بىاختیار قى مىكند، احتیاط واجب آن است كه روزه آن روز را قضا نماید.
1648 اگر روزهدار بتواند از قى كردن خوددارى كند، چنانچه براى او ضرر و مشقت نداشته باشد، باید خوددارى نماید.
1649 اگر مگس در گلوى روزهدار برود، چنانچه به قدرى پایین رود كه به فرو بردن آن خوردن نمىگویند، لازم نیست آن را بیرون آورد و روزه او صحیح است، واگر به این مقدار پایین نرود، باید آن را بیرون آورد، اگرچه موجب شود كه قى كند و روزهاش باطل شود، و چنانچه فرو برد روزهاش باطل مىشود، و بنابر احتیاط واجب باید كفاره جمع بدهد.
1650 اگر سهوا چیزى را فرو ببرد و پیش از رسیدن به شكم یادش بیاید كه روزه است، چنانچه به قدرى پایین رفته باشد كه اگر آن را داخل شكم كند خوردن نمىگویند، لازم نیست آن را بیرون آورد و روزه او صحیح است.
1651 اگر یقین داشته باشد كه به واسطه آروغ زدن چیزى از گلو بیرون مىآید، نباید عمدا آروغ بزند، ولى اگر یقین نداشته باشد اشكال ندارد.
1652 اگر آروغ بزند و بدون اختیار چیزى در گلو یا دهانش بیاید آن را بیرونبریزد، و اگر بى اختیار فرو رود، روزهاش صحیح است.
احكام چیزهایى كه روزه را باطل مىكند
1653 اگر انسان عمدا و از روى اختیار كارى كه روزه را باطل مىكند، انجام دهد،روزه او باطل مىشود و چنانچه از روى عمد نباشد اشكال ندارد، ولى جنب اگر بخوابد و به تفصیلى كه در مساله گفته شد تا اذان صبح غسل نكند، روزه او باطل است.
1654 اگر روزهدار سهوا یكى از كارهایى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد و به خیال این كه روزهاش باطل شده، عمدا دوباره یكى از آنها را بجا آورد، روزه او باطل مىشود.
1655 اگر چیزى به زور در گلوى روزهدار بریزند، یا سر او را به زور در آب فرو برند، روزه او باطل نمىشود، ولى اگر مجبورش كنند كه روزه خود را باطل كند مثلا به او بگویند اگر غذا نخورى ضرر مالى یا جانى به تو مى زنیم و خودش براى جلوگیرى از ضرر، چیزى بخورد، روزه او باطل مىشود.
1656 روزهدار نباید جایى برود كه مىداند چیزى در گلویش مى ریزند یا مجبورش مىكنند كه خودش روزه خود را باطل كند، اما اگر قصد رفتن كند و نرود یا بعد از رفتن چیزى به خوردش ندهند، روزه او صحیح است، و چنانچه از روى ناچارى كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، روزه او باطل مىشود، ولى اگرچیزى در گلویش بریزند، باطل شدن روزه او محل اشكال است.
آنچه براى روزهدار مكروه است
1657 چند چیز براى روزهدار مكروه است و از آن جمله است: دوا ریختن به چشم و سرمه كشیدن در صورتى كه مزه یا بوى آن به حلق برسد، انجام دادن هر كارى كه مانند خون گرفتن و حمام رفتن باعث ضعف مىشود، انفیه كشیدن اگر نداند كه به حلق مىرسد و اگر بداند به حلق مى رسد جایز نیست، بو كردن گیاههاى معطر، نشستن زن در آب، استعمال شیاف، تر كردن لباسى كه در بدن است، كشیدن دندان و هر كارى كه به واسطه آن از دهان خون بیاید، مسواك كردن به چوب تر، و نیز مكروه است انسان بدون قصد بیرون آمدن منى زن خود را ببوسد یا كارى كند كه شهوت خود را به حركت آورد، و اگر به قصد بیرون آمدن منى باشد، در صورتى كه منى بیرونآید، روزه او باطل است.
جاهایى كه قضا و كفاره واجب است
1658 اگر در روزه ماه رمضان عمدا قى كند یا در شب جنب شود و به تفصیلى كه در مساله گفته شد سه مرتبه بیدار شود و بخوابد و تا اذان صبح بیدار نشود،فقط باید قضاى آن روز را بگیرد، و چنانچه عمدا اماله كند یا سر زیر آب ببرد،بنابر احتیاط واجب باید كفاره هم بدهد، ولى اگر كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند عمدا انجام دهد، در صورتى كه مىدانسته آن كار روزه را باطل مىكند، قضا و كفاره براو واجب مىشود.
1659 اگر به واسطه ندانستن مساله كارى انجام دهد كه روزه را باطل مىكند، چنانچه مىتوانسته مساله را یاد بگیرد، بنابر احتیاط واجب كفاره بر او ثابت مىشود، و اگر نمىتوانسته مساله را یاد بگیرد یا اصلا ملتفت مساله نبوده یا یقین داشته كه فلان چیز روزه را باطل نمىكند، كفاره بر او واجب نیست.
كفاره روزه
1660 كسى كه كفاره روزه رمضان بر او واجب است، باید یك بنده آزاد كند یا به دستورى كه در مساله بعد گفته مىشود، دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر كند یا به هر كدام، یك مد كه تقریبا ده سیر است، طعام یعنى گندم یا جو و مانند اینها بدهد، و چنانچه اینها برایش ممكن نباشد، هر چند مد كه مىتواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد باید استغفار كند، اگر چه مثلا بك مرتبه بگوید: "استغفرالله"، و احتیاط واجب در فرض اخیر آن است كه هر وقتبتواند، كفاره را بدهد.
1661 كسى كه مىخواهد دو ماه كفاره روزه رمضان را بگیرد، باید سى و یك روز آن را پى در پى بگیرد، و اگر بقیه آن پى در پى نباشد، اشكال ندارد.
1662 كسى كه مىخواهد دو ماه كفاره روزه رمضان را بگیرد، نباید موقعى شروع كند كه در بین سى و یك روز، روزى باشد كه مانند عید قربان روزه آن حرام است.
1663 كسى كه باید پى در پى روزه بگیرد، اگر در بین آن بدون عذر یك روز روزه نگیرد، یا وقتى شروع كند كه در بین آن به روزى برسد كه روزه آن واجب است،مثلا به روزى برسد كه نذر كرده آن روز را روزه بگیرد، باید روزهها را از سر بگیرد.
1664 اگر در بین روزهایى كه باید پى در پى روزه بگیرد، عذرى مثل حیض یا نفاس یا سفرى كه در رفتن آن مجبور است، براى او پیش آید، بعد از برطرف شدن عذر واجب نیست روزهها را از سر بگیرد، بلكه بقیه را بعد از برطرف شدن عذر بجامىآورد.
1665 اگر به چیز حرامى روزه خود را باطل كند، چه آن چیز اصلا حرام باشد مثل شراب و زنا، یا به جهتى حرام شده باشد مثل نزدیكى كردن با عیال خود در حال حیض، بنا بر احتیاط كفاره جمع بر او واجب مىشود، یعنى باید یك بنده آزاد كند و دو ماه روزه بگیرد و شصت فقیر را سیر كند، یا به هر كدام آنها یك مد كه تقریبا ده سیر است گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد، و چنانچه هر سه برایش ممكن نباشد، هر كدام آنها را كه ممكن استباید انجام دهد.
1666 اگر روزهدار دروغى را به خدا و پیغمبر صلى الله علیه و آله و سلم نسبت دهد، كفاره جمع كه تفصیل آن در مساله پیش گفته شد بنابر احتیاط بر او واجب مىشود.
1667 اگر روزهدار در یك روز ماه رمضان چند مرتبه جماع كند، یك كفاره براو واجب است، ولى اگر جماع او حرام باشد یك كفاره جمع واجب مىشود.
1668 اگر روزهدار در یك روز ماه رمضان چند مرتبه غیر جماع كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، براى همه آنها یك كفاره كافى است.
1669 اگر روزهدار جماع حرام كند و بعد با حلال خود جماع نماید، یك كفاره جمع كافى است.
1670 اگر روزهدار كارى كه حلال است و روزه را باطل مىكند، انجام دهد،مثلا آب بیاشامد، و بعد كار دیگرى كه حرام است و روزه را باطل مىكند انجام دهد، مثلا غذاى حرامى بخورد، یك كفاره كافى است.
1671 اگر روزهدار آروغ بزند و چیزى در دهانش بیاید، چنانچه عمدا آن را فرو ببرد، روزهاش باطل است و باید قضاى آن را بگیرد و كفاره هم بر او واجب مىشود، و اگر خوردن آن چیز حرام باشد، مثلا موقع آروغ زدن خون یا غذایى كه از صورت غذا بودن خارج شده به دهان او بیاید و عمدا آن را فرو برد، باید قضاى آن روزه را بگیرد، و بنابر احتیاط كفاره جمع هم بر او واجب مىشود.
1672 اگر نذر كند كه روز معینى را روزه بگیرد، چنانچه در آن روز عمدا روزه خود را باطل كند، باید یك بنده آزاد نماید، یا دو ماه پى در پى روزه بگیرد،یا به شصت فقیر طعام دهد.
1673 اگر به گفته كسى كه مىگوید مغرب شده افطار كند، و بعد بفهمد مغرب نبوده است، قضا و كفاره بر او واجب مىشود. ولى اگر خبر دهنده عادل بوده،فقط قضاى آن روزه واجب است.
1674 كسى كه عمدا روزه خود را باطل كرده، اگر بعد از ظهر مسافرت كند، یا پیش از ظهر براى فرار از كفاره سفر نماید، كفاره از او ساقط نمىشود، بلكهاگر قبل از ظهر مسافرتى براى او پیش آمد كند، بنابر احتیاط كفاره بر او واجب است.
1675 اگر عمدا روزه خود را باطل كند، و بعد عذرى مانند حیض یا نفاس یا مرض براى او پیدا شود، كفاره بر او واجب نیست.
1676 اگر یقین كند كه روز اول ماه رمضان است، و عمدا روزه خود را باطل كند،بعد معلوم شود كه آخر شعبان بوده، كفاره بر او واجب نیست.
1677 اگر انسان شك كند كه آخر رمضان استیا اول شوال، و عمدا روزه خود را باطل كند، بعد معلوم شود اول شوال بوده، كفاره بر او واجب نیست.
1678 اگر روزهدار در ماه رمضان با زن خود كه روزهدار است جماع كند، چنانچه زن را مجبور كرده باشد، كفاره روزه خودش و روزه زن را باید بدهد، و اگر زن به جماع راضى بوده، بر هر كدام یك كفاره واجب مىشود.
1679 اگر زنى شوهر خود را مجبور كند كه جماع نماید، یا كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، واجب نیست كه كفاره روزه شوهر را بدهد.
1680 اگر روزهدار در ماه رمضان با زن خود كه روزهدار است جماع كند،چنانچه به طورى زن را مجبور كرده باشد كه از خود اختیارى نداشته باشد، و در بین جماع زن راضى شود، باید مرد دو كفاره و زن یك كفاره بدهد، و اگر با اراده و اختیار عمل را انجام دهد، اگرچه مجبورش كرده باشد، مرد باید كفاره خودش و زن را بدهد.
1681 اگر روزهدار در ماه رمضان با زن روزهدار خود كه خواب است جماع نماید،یك كفاره بر او واجب مىشود، و روزه زن صحیح است و كفاره هم بر او واجب نیست.
1682 اگر مرد زن خود را مجبور كند كه غیر جماع كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند بجا آورد، كفاره زن را نباید بدهد، و بر خود زن هم كفاره واجب نیست.
1683 كسى كه به واسطه مسافرت یا مرض روزه نمىگیرد، نمىتواند زن روزهدار خود را مجبور به جماع كند، ولى اگر او را مجبور نماید، بنابر احتیاط باید كفارهاش را بدهد.
1684 انسان نباید در بجا آوردن كفاره كوتاهى كند، ولى لازم نیست فورا آن را انجام دهد.
1685 اگر كفاره بر انسان واجب شود و چند سال آن را بجا نیاورد، چیزى بر آن اضافه نمىشود.
1686 كسى كه باید براى كفاره یك روز شصت فقیر را طعام بدهد، اگر به شصت فقیر دسترسى دارد، نباید به هر كدام از آنها بیشتر از یك مد كه تقریبا ده سیر است طعام بدهد، یا یك فقیر را بیشتر از یك مرتبه سیر نماید، ولى چنانچه انسان اطمینان داشته باشد كه فقیر طعام را به عیالات خود مىدهد یا به آنها مىخوراند، مىتواند براى هر یك از عیالات فقیر اگرچه صغیر باشند یك مد به آن فقیر بدهد.
1687 كسى كه قضاى روزه رمضان را گرفته، اگر بعد از ظهر عمدا كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، باید به ده فقیر هر كدام یك مد كه تقریبا ده سیر است طعام بدهد، و اگر نمىتواند بنابر احتیاط واجب باید سه روز پى در پى روزه بگیرد.
جاهایى كه فقط قضاى روزه واجب است
1688 در چند صورت فقط قضاى روزه بر انسان واجب است، و كفاره واجب نیست:اول: آنكه روزهدار در روز ماه رمضان عمدا قى كند. دوم: آنكه در شب ماه رمضان جنب باشد و به تفصیلى كه در مساله گفته شد تا اذان صبح از خواب سوم بیدار نشود. . سوم: عملى كه روزه را باطل مى كند بجا نیاورد، ولى نیت روزه نكند یار یا كند، یا قصد كند كه روزه نباشد. چهارم: آنكه در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش كند، و با حال جنابتیك روز یا چند روز روزه بگیرد. پنجم: آنكه در ماه رمضان بدون این كه تحقیق كند صبح شده یا نه، كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده و نیز اگر بعد از تحقیق با این كه گمان دارد صبح شده، كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده قضاى آن روزه بر او واجب است. ولى اگر بعد از تحقیق گمان یا یقین كند كه صبح شده و چیزى بخورد، و بعد معلوم شود صبح بوده، قضا واجب نیست، بلكه اگر بعد از تحقیق شك كند كه صبح شده یا نه و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده، قضا واجب نیست. ششم: آنكه كسى بگوید صبح نشده و انسان به گفته او كارى كه روزه را باطل مىكند انجام هد، بعد معلوم شود صبح بوده است. هفتم: آنكه كسى بگوید صبح شده و انسان به گفته او یقین نكند، یا خیال كند شوخى مىكند و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده است. هشتم: آنكه به گفته كس دیگر كه عادل باشد افطار كند، بعد معلوم شود مغرب نبوده است. نهم: آنكه در هواى صاف به واسطه تاریكى یقین كند كه مغرب شده و افطار كند، بعد معلوم شود مغرب نبوده است. ولى اگر در هواى ابر به گمان این كه مغرب شده افطار كند، بعد معلوم شود مغرب نبوده، قضا لازم نیست. دهم: آنكه براى خنك شدن، یا بى جهت مضمضه كند، یعنى آب در دهان بگرداند و بىاختیار فرو رود، ولى اگر فراموش كند كه روزه است و آب را فرو دهد، یا براى وضو مضمضه كند و بىاختیار فرو رود، قضا بر او واجب نیست.
1689 اگر غیر آب چیز دیگرى را در دهان ببرد و بىاختیار فرو رود، یا آب داخل بینى كند و بىاختیار فرو رود، قضا بر او واجب نیست.
1690 مضمضه زیاد براى روزهدار مكروه است، و اگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد، بهتر استسه مرتبه آب دهان را بیرون بریزد.
1691 اگر انسان بداند كه به واسطه مضمضه، بىاختیار یا از روى فراموشى آب وارد گلویش مىشود، نباید مضمضه كند.
1692 اگر در ماه رمضان بعد از تحقیق یقین كند كه صبح نشده و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده، قضا لازم نیست.
1693 اگر انسان شك كند كه مغرب شده یا نه، نمىتواند افطار كند، ولى اگر شك كند كه صبح شده یا نه، پیش از تحقیق هم مىتواند كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد.
1603 رساندن غبار غلیظ به حلق روزه را باطل مىكند، چه غبار چیزى باشد كه خوردن آن حلال است، مثل آرد، یا غبار چیزى باشد كه خوردن آن حرام است.
1604 اگر به واسطه باد غبار غلیظى پیدا شود و انسان با این كه متوجه است مواظبت نكند و به حلق برسد، روزهاش باطل مىشود.
1605 احتیاط واجب آن است كه روزهدار دود سیگار و تنباكو و مانند اینها را هم به حلق نرساند. ولى بخار غلیظ روزه را باطل نمىكند، مگر این كه در دهان به صورت آب در آید و فرو دهد.
1606 اگر مواظبت نكند و غبار یا بخار یا دود و مانند اینها داخل حلق شود،چنانچه یقین داشته كه به حلق نمى رسد روزهاش صحیح است.
1607 اگر فراموش كند كه روزه است و مواظبت نكند، یا بىاختیار غبار و مانند آن به حلق او برسد، روزهاش باطل نمىشود، و چنانچه ممكن استباید آن را بیرون آورد.
6- فرو بردن سر در آب
1608 اگر روزهدار عمدا تمام سر را در آب فرو برد، اگرچه باقى بدن او از آب بیرون باشد، بنا بر احتیاط واجب باید قضاى آن روزه را بگیرد. ولى اگر تمام بدن را آب بگیرد و مقدارى از سر بیرون باشد روزه او باطل نمىشود.
1609 اگر نصف سر را یك دفعه و نصف دیگر آن را دفعه دیگر در آب فرو برد،روزهاش باطل نمىشود.
1610 اگر شك كند كه تمام سر زیر آب رفته یا نه روزهاش صحیح است.
1611 اگر سر زیر آب برود ولى مقدارى از موها بیرون بماند، روزه باطل مىشود.
1612 احتیاط واجب آن است كه سر را در گلاب فرو نبرد، ولى در آبهاى مضاف دیگر و در چیزهاى دیگر كه روان است، اشكال ندارد.
1613 اگر روزهدار بىاختیار در آب بیفتد و تمام سر او را آب بگیرد، یا فراموش كند كه روزه است و سر در آب فرو برد، روزه او باطل نمىشود.
1614 اگر عادتا با افتادن در آب سرش زیر آب مى رود، چنانچه با توجه بهاین مطلب خود را در آب بیندازد و سرش زیر آب برود روزهاش باطل مىشود.
1615 اگر فراموش كند كه روزه است و سر را در آب فرو برد یا دیگرى به زور سر او را در آب فرو برد، چنانچه در زیر آب یادش بیاید كه روزه استیا آن كس دستخود را بردارد، باید فورا سر را بیرون آورد، و چنانچه بیرون نیاورد، روزهاش باطل مىشود.
1616 اگر فراموش كند كه روزه است و به نیت غسل سر را در آب فرو برد، روزه و غسل او صحیح است.
1617 اگر بداند كه روزه است و عمدا براى غسل سر را در آب فرو برد،چنانچه روزه او روزه واجبى باشد كه مثل روزه كفاره وقت معینى ندارد، غسل صحیح و روزه باطل مىباشد. ولى اگر واجب معین باشد، اگر به فرو بردن سر در آب قصد غسل كند، روزه او باطل است و بنابر احتیاط واجب غسل او هم باطل است،مگر آن كه در زیر آب یا در حال خارج شدن از آب نیت غسل كند، كه در این صورت غسل او صحیح است. و اما اگر روزه ماه رمضان باشد، هم غسل و هم روزه باطل است، مگر آن كه در همان زیر آب توبه نماید و در حال خارج شدن از آب نیت غسل كند،كه در این صورت غسل او صحیح است.
1618 اگر براى آنكه كسى را از غرق شدن نجات دهد، سر را در آب فرو برد، اگرچه نجات دادن او واجب باشد، روزهاش باطل است.
7- باقى ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح
1619 اگر جنب عمدا تا اذان صبح غسل نكند، یا اگر وظیفه او تیمم است عمدا تیمم ننماید، روزهاش باطل است.
1620 اگر در روزه واجبى كه مثل روزه ماه رمضان وقت آن معین است، تا اذان صبح غسل نكند و تیمم هم ننماید، روزهاش صحیح است.
1621 كسى كه جنب است و مىخواهد روزه واجبى بگیرد كه مثل روزه رمضان وقت آن معین است، چنانچه عمدا غسل نكند تا وقت تنگ شود، مىتواند با تیمم روزه بگیرد و صحیح است.
1622 اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از یك روز یادش بیاید، باید روزه آن روز را قضا نماید، و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، باید روزه هر چند روزى را كه یقین دارد جنب بوده قضا نماید. مثلا اگر نمىداند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز را قضا كند.
1623 كسى كه در شب ماه رمضان براى هیچ كدام از غسل و تیمم وقت ندارد،اگر خود را جنب كند روزهاش باطل است و قضا و كفاره بر او واجب مىشود، ولى اگر براى تیمم وقت دارد، چنانچه خود را جنب كند، با تیمم روزه او صحیح است، ولى گناهكار است.
1624 اگر گمان كند كه به اندازه غسل وقت دارد و خود را جنب كند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده، چنانچه تیمم كند روزهاش صحیح است.
1625 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند كه اگر بخوابد تا صبح بیدار نمىشود، نباید بخوابد، و چنانچه بخوابد و تا صبح بیدار نشود، روزهاش باطل است و قضا و كفاره بر او واجب مىشود.
1626 هرگاه جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بیدار شود، اگر احتمال بدهد كه اگر دوباره بخوابد بیدار مىشود براى غسل، مىتواند بخوابد.
1627 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند یا احتمال مىدهد كه اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود، چنانچه تصمیم داشته باشد كه بعد از بیدار شدن غسل كند و با این تصمیم بخوابد و تا اذان خواب بماند، روزهاش صحیح است.
1628 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند یا احتمال مىدهد كه اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود، چنانچه غفلت داشته باشد كه بعد از بیدار شدن باید غسل كند، در صورتى كه بخوابد و تا اذان صبح خواب بماند، روزهاش صحیح است.
1629 كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند یا احتمال مىدهد كه اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود، چنانچه نخواهد بعد از بیدار شدن غسل كند، یا تردید داشته باشد كه غسل كند یا نه، در صورتى كه بخوابد و بیدار نشود، روزهاش باطل است.
1630 اگر جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بیدار شود و بداند یا احتمال دهد كه اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح بیدار مىشود و تصمیم هم داشته باشد كه بعد از بیدار شدن غسل كند، چنانچه دوباره بخوابد و تا اذان صبح بیدار نشود، باید روزه آن روز را قضا كند، و همچنین است اگر از خواب دوم بیدار شود و براى مرتبه سوم بخوابد، و كفاره بر او واجب نمىشود.
1631 خوابى را كه در آن محتلم شده نباید خواب اول حساب كرد، بلكه اگراز آن خواب بیدار شود و دوباره بخوابد، خواب اول حساب مىشود.
1632 اگر روزهدار در روز محتلم شود، واجب نیست فورا غسل كند.
1633 هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده، اگرچهبداند پیش از اذان محتلم شده، روزه او صحیح است.
1634 كسى كه مىخواهد قضاى روزه رمضان را بگیرد، هرگاه تا اذان صبح جنب بماند، اگر چه از روى عمد نباشد، روزه او باطل است.
1635 كسى كه مىخواهد قضاى روزه رمضان را بگیرد، اگرچه بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده و بداند پیش از اذان محتلم شده است، چنانچه وقت روزه تنگ است، مثلا پنچ روز روزه رمضان دارد، و پنج روز هم به رمضان مانده است، بعد از رمضان عوض آن را به جا آورد، و اگر وقت قضاى روزه تنگ نیست روزه بگیرد.
1636 اگر در روزه واجبى غیر روزه رمضان و قضاى آن، تا اذان صبح جنب بماند، روزهاش صحیح است، چه وقت آن معین باشد و چه نباشد.
1637 اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاك شود و عمدا غسل نكند، یا اگر وظیفه او تیمم است تیمم نكند، روزهاش باطل است.
1638 اگر زن پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاك شود و براى غسل وقت نداشته باشد، چنانچه بخواهد روزه ماه رمضان یا قضاى آن را بگیرد، باید تیمم نماید و روزهاش صحیح است، و اگر بخواهد روزه مستحب یا روزه واجب مثل روزه كفاره و روزه نذرى بگیرد، اگرچه بدون تیمم هم روزهاش صحیح است، ولى احتیاط مستحب آن است كه تیمم كند.
1639 اگر زن نزدیك اذان صبح از حیض یا نفاس پاك شود و براى هیچ كدام از غسل و تیمم وقت نداشته باشد، یا بعد از اذان بفهمد كه پیش از اذان پاك شده، روزه او صحیح است، ولى اگر در وسعت وقت قضاى رمضان را گرفته باشد،صحیح بودن آن اشكال دارد.
1640 اگر زن بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاك شود، یا در بین روز خون حیض یا نفاس ببیند، اگر چه نزدیك مغرب باشد، روزه او باطل است.
1641 اگر زن غسل حیض یا نفاس را فراموش كند و بعد از یك روز یا چند روز یادش بیاید، روزههایى كه گرفته صحیح است.
1642 اگر زن پیش از اذان صبح در ماه رمضان از حیض یا نفاس پاك شود ودر غسل كردن كوتاهى كند و تا اذان غسل نكند و در تنگى وقت تیمم هم نكند، روزهاش باطل است. ولى چنانچه كوتاهى نكند، مثلا منتظر باشد كه حمام زنانه شود، اگرچه سه مرتبه بخوابد و تا اذان غسل نكند، در صورتى كه تیمم كند روزه او صحیح است.
1643 اگر زنى كه در حال استحاضه است، غسلهاى خود را به تفصیلى كه در احكام استحاضه در مساله به بعد گفته شد به جا آورد، روزه او صحیح است.
1644 كسى كه مس میت كرده، یعنى جایى از بدن خود را به بدن میت رسانده،مىتواند بدون غسل مس میت روزه بگیرد. و اگر در حال روزه هم میت را مس نماید،روزه او باطل نمىشود.
8- اماله كردن
1645 اماله كردن با چیز روان اگرچه از روى ناچارى و براى معالجه باشد، روزه را باطل مىكند، ولى استعمال شیافهایى كه براى معالجه است اشكال ندارد، و احتیاط واجب آن است كه از استعمال شیافهایى كه براى كیف كردن است، مثل شیاف تریاك یا براى تغذیه از این مجرا است، خوددارى نمایند.
9- قى كردن
1646 هرگاه روزهدار عمدا قى كند – اگر چه به واسطه مرض و مانند آن ناچار باشد – روزهاش باطل مىشود، ولى اگر سهوا یا بىاختیار قى كند، اشكال ندارد.
1647 اگر در شب چیزى بخورد كه مىداند به واسطه خوردن آن در روز بىاختیار قى مىكند، احتیاط واجب آن است كه روزه آن روز را قضا نماید.
1648 اگر روزهدار بتواند از قى كردن خوددارى كند، چنانچه براى او ضرر و مشقت نداشته باشد، باید خوددارى نماید.
1649 اگر مگس در گلوى روزهدار برود، چنانچه به قدرى پایین رود كه به فرو بردن آن خوردن نمىگویند، لازم نیست آن را بیرون آورد و روزه او صحیح است، واگر به این مقدار پایین نرود، باید آن را بیرون آورد، اگرچه موجب شود كه قى كند و روزهاش باطل شود، و چنانچه فرو برد روزهاش باطل مىشود، و بنابر احتیاط واجب باید كفاره جمع بدهد.
1650 اگر سهوا چیزى را فرو ببرد و پیش از رسیدن به شكم یادش بیاید كه روزه است، چنانچه به قدرى پایین رفته باشد كه اگر آن را داخل شكم كند خوردن نمىگویند، لازم نیست آن را بیرون آورد و روزه او صحیح است.
1651 اگر یقین داشته باشد كه به واسطه آروغ زدن چیزى از گلو بیرون مىآید، نباید عمدا آروغ بزند، ولى اگر یقین نداشته باشد اشكال ندارد.
1652 اگر آروغ بزند و بدون اختیار چیزى در گلو یا دهانش بیاید آن را بیرونبریزد، و اگر بى اختیار فرو رود، روزهاش صحیح است.
احكام چیزهایى كه روزه را باطل مىكند
1653 اگر انسان عمدا و از روى اختیار كارى كه روزه را باطل مىكند، انجام دهد،روزه او باطل مىشود و چنانچه از روى عمد نباشد اشكال ندارد، ولى جنب اگر بخوابد و به تفصیلى كه در مساله گفته شد تا اذان صبح غسل نكند، روزه او باطل است.
1654 اگر روزهدار سهوا یكى از كارهایى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد و به خیال این كه روزهاش باطل شده، عمدا دوباره یكى از آنها را بجا آورد، روزه او باطل مىشود.
1655 اگر چیزى به زور در گلوى روزهدار بریزند، یا سر او را به زور در آب فرو برند، روزه او باطل نمىشود، ولى اگر مجبورش كنند كه روزه خود را باطل كند مثلا به او بگویند اگر غذا نخورى ضرر مالى یا جانى به تو مى زنیم و خودش براى جلوگیرى از ضرر، چیزى بخورد، روزه او باطل مىشود.
1656 روزهدار نباید جایى برود كه مىداند چیزى در گلویش مى ریزند یا مجبورش مىكنند كه خودش روزه خود را باطل كند، اما اگر قصد رفتن كند و نرود یا بعد از رفتن چیزى به خوردش ندهند، روزه او صحیح است، و چنانچه از روى ناچارى كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، روزه او باطل مىشود، ولى اگرچیزى در گلویش بریزند، باطل شدن روزه او محل اشكال است.
آنچه براى روزهدار مكروه است
1657 چند چیز براى روزهدار مكروه است و از آن جمله است: دوا ریختن به چشم و سرمه كشیدن در صورتى كه مزه یا بوى آن به حلق برسد، انجام دادن هر كارى كه مانند خون گرفتن و حمام رفتن باعث ضعف مىشود، انفیه كشیدن اگر نداند كه به حلق مىرسد و اگر بداند به حلق مى رسد جایز نیست، بو كردن گیاههاى معطر، نشستن زن در آب، استعمال شیاف، تر كردن لباسى كه در بدن است، كشیدن دندان و هر كارى كه به واسطه آن از دهان خون بیاید، مسواك كردن به چوب تر، و نیز مكروه است انسان بدون قصد بیرون آمدن منى زن خود را ببوسد یا كارى كند كه شهوت خود را به حركت آورد، و اگر به قصد بیرون آمدن منى باشد، در صورتى كه منى بیرونآید، روزه او باطل است.
جاهایى كه قضا و كفاره واجب است
1658 اگر در روزه ماه رمضان عمدا قى كند یا در شب جنب شود و به تفصیلى كه در مساله گفته شد سه مرتبه بیدار شود و بخوابد و تا اذان صبح بیدار نشود،فقط باید قضاى آن روز را بگیرد، و چنانچه عمدا اماله كند یا سر زیر آب ببرد،بنابر احتیاط واجب باید كفاره هم بدهد، ولى اگر كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند عمدا انجام دهد، در صورتى كه مىدانسته آن كار روزه را باطل مىكند، قضا و كفاره براو واجب مىشود.
1659 اگر به واسطه ندانستن مساله كارى انجام دهد كه روزه را باطل مىكند، چنانچه مىتوانسته مساله را یاد بگیرد، بنابر احتیاط واجب كفاره بر او ثابت مىشود، و اگر نمىتوانسته مساله را یاد بگیرد یا اصلا ملتفت مساله نبوده یا یقین داشته كه فلان چیز روزه را باطل نمىكند، كفاره بر او واجب نیست.
كفاره روزه
1660 كسى كه كفاره روزه رمضان بر او واجب است، باید یك بنده آزاد كند یا به دستورى كه در مساله بعد گفته مىشود، دو ماه روزه بگیرد یا شصت فقیر را سیر كند یا به هر كدام، یك مد كه تقریبا ده سیر است، طعام یعنى گندم یا جو و مانند اینها بدهد، و چنانچه اینها برایش ممكن نباشد، هر چند مد كه مىتواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد باید استغفار كند، اگر چه مثلا بك مرتبه بگوید: "استغفرالله"، و احتیاط واجب در فرض اخیر آن است كه هر وقتبتواند، كفاره را بدهد.
1661 كسى كه مىخواهد دو ماه كفاره روزه رمضان را بگیرد، باید سى و یك روز آن را پى در پى بگیرد، و اگر بقیه آن پى در پى نباشد، اشكال ندارد.
1662 كسى كه مىخواهد دو ماه كفاره روزه رمضان را بگیرد، نباید موقعى شروع كند كه در بین سى و یك روز، روزى باشد كه مانند عید قربان روزه آن حرام است.
1663 كسى كه باید پى در پى روزه بگیرد، اگر در بین آن بدون عذر یك روز روزه نگیرد، یا وقتى شروع كند كه در بین آن به روزى برسد كه روزه آن واجب است،مثلا به روزى برسد كه نذر كرده آن روز را روزه بگیرد، باید روزهها را از سر بگیرد.
1664 اگر در بین روزهایى كه باید پى در پى روزه بگیرد، عذرى مثل حیض یا نفاس یا سفرى كه در رفتن آن مجبور است، براى او پیش آید، بعد از برطرف شدن عذر واجب نیست روزهها را از سر بگیرد، بلكه بقیه را بعد از برطرف شدن عذر بجامىآورد.
1665 اگر به چیز حرامى روزه خود را باطل كند، چه آن چیز اصلا حرام باشد مثل شراب و زنا، یا به جهتى حرام شده باشد مثل نزدیكى كردن با عیال خود در حال حیض، بنا بر احتیاط كفاره جمع بر او واجب مىشود، یعنى باید یك بنده آزاد كند و دو ماه روزه بگیرد و شصت فقیر را سیر كند، یا به هر كدام آنها یك مد كه تقریبا ده سیر است گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد، و چنانچه هر سه برایش ممكن نباشد، هر كدام آنها را كه ممكن استباید انجام دهد.
1666 اگر روزهدار دروغى را به خدا و پیغمبر صلى الله علیه و آله و سلم نسبت دهد، كفاره جمع كه تفصیل آن در مساله پیش گفته شد بنابر احتیاط بر او واجب مىشود.
1667 اگر روزهدار در یك روز ماه رمضان چند مرتبه جماع كند، یك كفاره براو واجب است، ولى اگر جماع او حرام باشد یك كفاره جمع واجب مىشود.
1668 اگر روزهدار در یك روز ماه رمضان چند مرتبه غیر جماع كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، براى همه آنها یك كفاره كافى است.
1669 اگر روزهدار جماع حرام كند و بعد با حلال خود جماع نماید، یك كفاره جمع كافى است.
1670 اگر روزهدار كارى كه حلال است و روزه را باطل مىكند، انجام دهد،مثلا آب بیاشامد، و بعد كار دیگرى كه حرام است و روزه را باطل مىكند انجام دهد، مثلا غذاى حرامى بخورد، یك كفاره كافى است.
1671 اگر روزهدار آروغ بزند و چیزى در دهانش بیاید، چنانچه عمدا آن را فرو ببرد، روزهاش باطل است و باید قضاى آن را بگیرد و كفاره هم بر او واجب مىشود، و اگر خوردن آن چیز حرام باشد، مثلا موقع آروغ زدن خون یا غذایى كه از صورت غذا بودن خارج شده به دهان او بیاید و عمدا آن را فرو برد، باید قضاى آن روزه را بگیرد، و بنابر احتیاط كفاره جمع هم بر او واجب مىشود.
1672 اگر نذر كند كه روز معینى را روزه بگیرد، چنانچه در آن روز عمدا روزه خود را باطل كند، باید یك بنده آزاد نماید، یا دو ماه پى در پى روزه بگیرد،یا به شصت فقیر طعام دهد.
1673 اگر به گفته كسى كه مىگوید مغرب شده افطار كند، و بعد بفهمد مغرب نبوده است، قضا و كفاره بر او واجب مىشود. ولى اگر خبر دهنده عادل بوده،فقط قضاى آن روزه واجب است.
1674 كسى كه عمدا روزه خود را باطل كرده، اگر بعد از ظهر مسافرت كند، یا پیش از ظهر براى فرار از كفاره سفر نماید، كفاره از او ساقط نمىشود، بلكهاگر قبل از ظهر مسافرتى براى او پیش آمد كند، بنابر احتیاط كفاره بر او واجب است.
1675 اگر عمدا روزه خود را باطل كند، و بعد عذرى مانند حیض یا نفاس یا مرض براى او پیدا شود، كفاره بر او واجب نیست.
1676 اگر یقین كند كه روز اول ماه رمضان است، و عمدا روزه خود را باطل كند،بعد معلوم شود كه آخر شعبان بوده، كفاره بر او واجب نیست.
1677 اگر انسان شك كند كه آخر رمضان استیا اول شوال، و عمدا روزه خود را باطل كند، بعد معلوم شود اول شوال بوده، كفاره بر او واجب نیست.
1678 اگر روزهدار در ماه رمضان با زن خود كه روزهدار است جماع كند، چنانچه زن را مجبور كرده باشد، كفاره روزه خودش و روزه زن را باید بدهد، و اگر زن به جماع راضى بوده، بر هر كدام یك كفاره واجب مىشود.
1679 اگر زنى شوهر خود را مجبور كند كه جماع نماید، یا كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، واجب نیست كه كفاره روزه شوهر را بدهد.
1680 اگر روزهدار در ماه رمضان با زن خود كه روزهدار است جماع كند،چنانچه به طورى زن را مجبور كرده باشد كه از خود اختیارى نداشته باشد، و در بین جماع زن راضى شود، باید مرد دو كفاره و زن یك كفاره بدهد، و اگر با اراده و اختیار عمل را انجام دهد، اگرچه مجبورش كرده باشد، مرد باید كفاره خودش و زن را بدهد.
1681 اگر روزهدار در ماه رمضان با زن روزهدار خود كه خواب است جماع نماید،یك كفاره بر او واجب مىشود، و روزه زن صحیح است و كفاره هم بر او واجب نیست.
1682 اگر مرد زن خود را مجبور كند كه غیر جماع كار دیگرى كه روزه را باطل مىكند بجا آورد، كفاره زن را نباید بدهد، و بر خود زن هم كفاره واجب نیست.
1683 كسى كه به واسطه مسافرت یا مرض روزه نمىگیرد، نمىتواند زن روزهدار خود را مجبور به جماع كند، ولى اگر او را مجبور نماید، بنابر احتیاط باید كفارهاش را بدهد.
1684 انسان نباید در بجا آوردن كفاره كوتاهى كند، ولى لازم نیست فورا آن را انجام دهد.
1685 اگر كفاره بر انسان واجب شود و چند سال آن را بجا نیاورد، چیزى بر آن اضافه نمىشود.
1686 كسى كه باید براى كفاره یك روز شصت فقیر را طعام بدهد، اگر به شصت فقیر دسترسى دارد، نباید به هر كدام از آنها بیشتر از یك مد كه تقریبا ده سیر است طعام بدهد، یا یك فقیر را بیشتر از یك مرتبه سیر نماید، ولى چنانچه انسان اطمینان داشته باشد كه فقیر طعام را به عیالات خود مىدهد یا به آنها مىخوراند، مىتواند براى هر یك از عیالات فقیر اگرچه صغیر باشند یك مد به آن فقیر بدهد.
1687 كسى كه قضاى روزه رمضان را گرفته، اگر بعد از ظهر عمدا كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، باید به ده فقیر هر كدام یك مد كه تقریبا ده سیر است طعام بدهد، و اگر نمىتواند بنابر احتیاط واجب باید سه روز پى در پى روزه بگیرد.
جاهایى كه فقط قضاى روزه واجب است
1688 در چند صورت فقط قضاى روزه بر انسان واجب است، و كفاره واجب نیست:اول: آنكه روزهدار در روز ماه رمضان عمدا قى كند. دوم: آنكه در شب ماه رمضان جنب باشد و به تفصیلى كه در مساله گفته شد تا اذان صبح از خواب سوم بیدار نشود. . سوم: عملى كه روزه را باطل مى كند بجا نیاورد، ولى نیت روزه نكند یار یا كند، یا قصد كند كه روزه نباشد. چهارم: آنكه در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش كند، و با حال جنابتیك روز یا چند روز روزه بگیرد. پنجم: آنكه در ماه رمضان بدون این كه تحقیق كند صبح شده یا نه، كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده و نیز اگر بعد از تحقیق با این كه گمان دارد صبح شده، كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده قضاى آن روزه بر او واجب است. ولى اگر بعد از تحقیق گمان یا یقین كند كه صبح شده و چیزى بخورد، و بعد معلوم شود صبح بوده، قضا واجب نیست، بلكه اگر بعد از تحقیق شك كند كه صبح شده یا نه و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده، قضا واجب نیست. ششم: آنكه كسى بگوید صبح نشده و انسان به گفته او كارى كه روزه را باطل مىكند انجام هد، بعد معلوم شود صبح بوده است. هفتم: آنكه كسى بگوید صبح شده و انسان به گفته او یقین نكند، یا خیال كند شوخى مىكند و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده است. هشتم: آنكه به گفته كس دیگر كه عادل باشد افطار كند، بعد معلوم شود مغرب نبوده است. نهم: آنكه در هواى صاف به واسطه تاریكى یقین كند كه مغرب شده و افطار كند، بعد معلوم شود مغرب نبوده است. ولى اگر در هواى ابر به گمان این كه مغرب شده افطار كند، بعد معلوم شود مغرب نبوده، قضا لازم نیست. دهم: آنكه براى خنك شدن، یا بى جهت مضمضه كند، یعنى آب در دهان بگرداند و بىاختیار فرو رود، ولى اگر فراموش كند كه روزه است و آب را فرو دهد، یا براى وضو مضمضه كند و بىاختیار فرو رود، قضا بر او واجب نیست.
1689 اگر غیر آب چیز دیگرى را در دهان ببرد و بىاختیار فرو رود، یا آب داخل بینى كند و بىاختیار فرو رود، قضا بر او واجب نیست.
1690 مضمضه زیاد براى روزهدار مكروه است، و اگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد، بهتر استسه مرتبه آب دهان را بیرون بریزد.
1691 اگر انسان بداند كه به واسطه مضمضه، بىاختیار یا از روى فراموشى آب وارد گلویش مىشود، نباید مضمضه كند.
1692 اگر در ماه رمضان بعد از تحقیق یقین كند كه صبح نشده و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده، قضا لازم نیست.
1693 اگر انسان شك كند كه مغرب شده یا نه، نمىتواند افطار كند، ولى اگر شك كند كه صبح شده یا نه، پیش از تحقیق هم مىتواند كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد.
