تبلیغات

تبلیغات

ازدواج، مستحب مؤکد یا واجب

ازدواج، مستحب مؤکد یا واجب
گرچه ازدواج در اصل مستحب است ولی گاه به عنوان ثانوی و با ملاحظه عوارض بعدی بر انسان واجب می‌گردد. امّا در چه مواقعی ازدواج بر مرد یا زن واجب می‌شود؟

از نظر فقهای شیعه و علماء اهل بیت (علیهم السلام) ازدواج یک عمل مستحب مؤکد و پسندیده قابل توصیه است. از این رو همه جوانان به آن ترغیب شده‌اند. البته اولیاء آنها موظّف هستند که زمینه این امر مقدّس را برای جوانان فراهم نموده و آن ها را در تحقّق این امر مقدّس و مهّم یاری رسانند.

 گرچه ازدواج در اصل مستحب است ولی گاه به عنوان ثانوی و با ملاحظه عوارض بعدی بر انسان واجب می‌گردد. امّا در چه مواقعی ازدواج بر مرد یا زن واجب می‌شود؟ در پاسخ باید گفت که در مورد مرد، هرگاه او بداند که به خاطر تجّرد و عدم ازدواج به گناه خواهد افتاد، به عنوان مثال دچار هم‌جنس بازی، خودارضائی، چشم‌چرانی و فسادهایی از این قبیل، ازدواج بر او واجب می‌شود و در مورد زن نیز اگر تجرّد اوعامل سیر به سوی خودفروشی، بی‌عفتی، خودآرائی در جامعه و … گردد بر او واجب خواهد بود که به ازدواج روی آورد تا که از شرّ گناه در امان بماند.

 اگر زمنیه ازدواج برای انسان فراهم باشد اقدام به آن از نظر شارع مناسب و پسندیده شده و در پاره‌ای از موارد واجب است، امّا اگر بنا به دلایلی نتواند ازدواج کند به عنوان مثال مال مناسبی نداشته باشد و یا مشغول تحصیل باشد و نمی‌تواند به  ازدواج رو بیاورد، یا به هر دلیل دیگری باید به گونه‌ای رفتار نماید که به گناه نیفتد و بتواند خود را از افتادن به ورطۀ گناه حفظ کند.

مراقبت از کانال های ورودی:

 امّا این‌که چگونه این امر میسر است و چه راه حلّی به  عنوان راه کار مختصر و قابل استفاده پیش از ازدواج وجود دارد باید گفت که چند راه کار مؤثر و اساسی وجود دارد که در مباحث روانشناسی و روانشناختی مورد توّجه قرار گرفته و ما به بررسی این راهکارها پرداخته و رعایت این امور را به عزیزان توصیه می‌نمائیم:

چشم:

 انسان باید بسیار مراقب چشمان خود باشد و هر تصویر و منظره‌ای را با چشمان خود نگاه نکند. قرآن کریم می‌فرماید:

قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ 1
 به مردان مؤمن بگو! چشمان خود را فرو بندند و نگاه نکنند.

 جوان مجرّدی که شرایط ازدواج برایش فراهم نمی‌باشد نباید به هر جا و هر کسی نگاه کند مخصوصاً در مجامع عمومی نباید به نامحرم نگاه کند. دیدن هر فیلمی به ویژه فیلم‌های مستهجن غربی و محصولات سینمائی هالیوود و بالیوود و امثالهم در نهایت یا منجر به آلودگی به مسائل جنسی می‌شود و یا منتهی به دعوا و درگیری و کشت و کشتار می‌گردد، که این خود بد آموزی عدیده ای را به همراه خواهد داشت که این امر نتیجه تماشای این‌گونه فیلم‌ها است. بنابراین، جوان و نوجوان باید دقّت نماید که هر فیلمی را تماشا نکند، هر مجله‌ای را نخواند، هر روزنامه‌ای را ورق نزند، حتّی هر رمانی را نخواند و هر داستانی را مطالعه نکند. او باید این امور پیش‌گیرانه را رعایت نماید تا از افتادن در ورطه گناه مصون بماند. مانند کسی که خطر بیماری مهلکی برایش وجود دارد به عنوان مثال خطر ابتلا به سرطان و مرض قند برایش وجود، پزشک او یک سری دستورالعملهای پیش‌گیرانه در اختیارش قرار می‌دهد و لذا او می‌خواهد که از خوردن برخی چیزها خودداری کند تا مبتلا به آن بیماری صعب‌العلاج نگردد. حال، در مورد بیماری مهلک و خطرناک آلودگی به گناه نیز قصّه همین است که به عنوان پیش‌گیری باید چشمانمان را میهمان هر منظره و تصویر و فیلمی قرار ندهیم.

گوش:

 باید از گوش خود نیز مراقبت کنیم و هر صدائی را با گوش‌هایمان نشنویم. برخی ترانه‌ها و یا اشعاری که قوای جنسی انسان را تحریک می‌کند نباید گوش داد. مؤمن نباید آزاد و ول و رها باشد یک مسلمان باید گوشهای خود را کنترل نماید و حفظ کند همان‌طور که باید مراقب چشمان خود باشد. گوش دادن به موسیقی حرام است و به فتوای فقها باید از آن پرهیز نمود. برخی مراجع می‌فرمایند اگر موسیقی مطرب به گونه‌ای باشد که مناسب مجالس شهوات است باید از آن پرهیز نمود و برخی دیگر می‌گویند از هر گونه صدای طرب انگیز باید دوری کرد. هر کس باید به فتوای مرجع تقلید خود رجوع کند و تلاش کند که از خطوط قرمز شارع مقدّس تجاوز نکند.

در هر حال، باید مواظب گوش خود در صحبت‌هایی که با یکدیگر داریم بود، باید دقّت داشت که مبادا به صحبت هائی بپردازید که کم فایده و یا بی فایده باشد. و کسانی که ازدواج کرده‌اند نباید برای کسانی که ازدواج نکرده‌اند حتی در قالب شوخی مسائل جنسی را مطرح نمایند تا مبادا آن ها را تحریک نمایند. در جمع باید در صحبت‌ها و کلام خود ملاحظه و دقّت کافی داشته باشیم.

دقت در خورد و خوراک:

 باید مراقب خورد و خوراک خود نیز بود. برخی از غذاها را که عطر دارد به عنوان مثال برخی ادویه‌ها یا خوراکی‌هایی که محرک هستند نباید بیش از اندازه خورد. در بعد کلی‌تر نباید در خوردن هیچ غذایی پرخوری نمود. چنان چه امام صادق (علیه السلام) فرمودند: تا گرسنه نشدی نخور! «لا تاکل ما لاتشتهیه»2  تا به اشتها نیامده ای نخور! در خوردن غذا انسان نباید خود را سیر کند، بلکه قبل از این که سیر شود باید از سفره کناره گیری کند. البته رعایت این امور در جلوگیری از تحریک شهوت انسان مؤثر است.

 بدون شک، مناسب است که انسان روزه‌های مستحبی بگیرد. اگر بتواند هفته‌ای دو یا سه روز به ویژه روزهای دوشنبه، چهارشنبه، پنج شنبه و جمعه و یا روز اول ماه، روز وسط ماه و روز آخر ماه را روزه‌دار باشد.  بلکه به بیان جناب آقای میرزا جواد آقا ملکی (ره)هر روز سال روزه گرفتن مستحب است مگر روز عاشورا و نیز روزه روز عید فطر و عید قربان که حرام دانسته شده است. قابل ذکر است که جوانانی که شرایط ازدواج ندارند روزه‌داری از بهترین ابزارهای خویشتن‌داری برای آن‌ها به حساب می‌آید، چنان که خداوند متعال به این واقعیت در قرآن اشاره فرمود:

کُتِب علیکُم الصِّیام، کَُماكُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ 3
 روزه بر شما نوشته شد! همان ُگونه که بر امّت‌های قبل نوشته شده، این بدین علّت است که شاید بدین وسیله بتوانید باتقوا باشید.

فرار از تنهایی:

 قدم بعدی این است که جوان و نوجوان از تنهایی و بی‌کاری فراری باشد. خلوت و تنهایی و بی‌کاری می‌تواند انسان را دچار گناه و تباهی کند. جوان تا می‌تواند از تنهایی باید گریزان بوده و با دیگران باشد. بنابراین، او خود را به انجام کاری مفید مشغول بدارد. خداوند متعال از جوان بی‌کار نفرت دارد! چنان که فرمود: اِنَّ اللهَ یُبغِضُ الشَّابَّ الفارق البته که خداوند از جوان فارق و بی‌کار به غضب می‌آید. البته اگر شغل انسان دارای حرکات جسمانی و فیزیکی نباشد مثل این‌که تنها پشت‌میز نشستن و قلم چرخاندن و دستور دادن باشد، اگر شغل این چنینی دارد، بر خود لازم بداند در کنار آن ورزش نیز بکند و فعّالیت‌های عرق‌گیر داشته باشد. فوتبال، والیبال و بسکتبال، کوه نوردی، دوچرخه سواری و… ورزش های پرتحرکی هستند، که برای اینگونه افراد مناسب‌اند. مقام معظم رهبری نیز ورزش را برای جوانان لازم و برای مسن‌ترها واجب دانسته اند. اگر انسان فعالیت فیزیکی و بدنی داشته باشد غذایی که می‌خورد خوب جذب بدن شده و مواد زائد و اضافه غیر مفید آن از طریق تعرّق دفع می‌شود در این میان کوهنوردی بسیار ورزش مفید و سالمی است.اگر دقّت کنید خواهیم دید که بسیاری از انبیاء الهی (سلام الله علیهم) اهل کشاورزی و حرکت در کوه‌ها بوده‌اند. آری، جوان می‌بایست از تنهایی و بی‌کاری گریزان باشد.

پرهیز از عریانی:

 نکته قابل توّجه دیگر، این‌که جوان مجّرد خوب است هیچ‌گاه در خلوت خویش عریان نشود. به عنوان مثال وقتی وارد حمّام می‌شود نباید کاملاً خود را برهنه کند، مناسب است لباسی به تن داشته باشد و مکروه است که با بدن کاملاً عریان و برهنه استحمام نماید.

ورود به بستر:

 دیگر توصیه این که جوان تا زمانی که احتیاج به خواب پیدا نکرده به رختخواب نرود. زمانی که به خواب نیاز پیدا کرد، به بستر وارد شود و وقتی که چشم از خواب گشود، سریع از رختخواب جدا شود تا که بر نفس خویش تسلّط یافته و مبتلا به خواب بیش از اندازه و کسالت و دیگر عوارض آن نگردد.

پرهیز از اختلاط زن و مرد:

 نکته بسیار مهم دیگر دوری جستن از مجالس و محافلی است که زن و مرد به طور مختلط در آن حضور دارند. چنین محافلی را اسلام نمی‌پسندد حتی اگر دانشگاه باشد. چقدر خوب و پسندیده است که حتی در دانشگاه‌های ما نیز دختر و پسر از هم جدا باشند. مطابق با تحقیقاتی که پژوهشگران در دانشگاه‌های غیر مختلط انجام داده‌اند، در مقایسه با دانشگاه‌های مختلط دخترها و پسرها بهتر درس می‌خوانند و پیشرفت علمی قابل توجهی دارند. ولی اگر مختلط باشند زمینه عدم توجّه به درس و پراکندگی و آشفتگی فکری فراهم آمده و خدای ناخواسته جوان را به ورطه‌ی گناه می‌کشاند. اگر دانشگاه‌های ما، از این اختلاطها مبّرا می‌شد، بی‌شکّ، سلامت روحی بخش اعظم جامعه ما که جوانان هستند تا حدود زیادی تأمین می‌کرد. مواردی پیش می‌آید که دخترها و پسرهای مقیّد به ضوابط اسلامی برای حفظ خویش به ناچار قیّد دانشگاه و تحصیلات عالیه را می‌زنند. عجیب است که این‌گونه مسائل را برخی از مسئولین به ظاهر مسلمان درک نکنند و به توجیهات ضعیف و سخیف از احیاء فکر جوانان دریغ ورزند. این وضع نابسامان در مورد بیمارستانها نیز صادق است. چه اشکالی دارد که بیمارستانهای مربوط به زنان جدای از بیمارستان‌های مردان باشد؟ آیا خانم‌ها توانایی اداره چنین بیمارستان‌هایی را ندارند؟ البته که دارند. آیا تنها باید در اماکن مقدسی مانند حرم امام رضا (علیه السلام) یا حرم حضرت معصومه(سلام الله علیها) یا مساجد و حسینیه‌ها و … بخش خانم‌ها و آقایان جدا شود و مابقی اماکن می‌بایست مختلط باشد؟ در حالی که همه می دانیم این درهم بودن خالی از اشکال نیست. محرم و نامحرم و حریم‌های شرعی و اخلاقی اسلامی می‌بایست در همه جا رعایت شوند. خوب است که بزرگترها و مسئولین درایت بیشتری به خرج داده و بسترهای آماده سازی گناه را برچینند، و سپس خود مشاهده ‌کنند که دستورات متعالی اسلام تا چه اندازه برکات دنیا و آخرتی را به همراه دارد. 

 نکته این‌جا است که افکار منحرف بسیاری از درس‌خوانده‌ها و اهل علم تحت تأثیر اندیشه‌ها و انحرافات غرب قرار گرفته که آن‌ها بوئی از اسلام و تعالیم انبیاء (علیهم السلام) نبرده‌اند. ترسم از روزی است که مسلّمات اسلام زیر سؤال رود و دیگر زمان احیای آن گذشته باشد. بنده به یاد دارم وقتی در کانادا دورۀ کارشناسی ارشد را به پایان رسانیدم با توجه به رسم موجود در این نوع دانشگاه‌ها که مانند حوزه‌های علمیه خودمان در پایان تحصیل، استاد مربوطه با دست خط و امضای خود یک معرفی نامه  برای طلبه یا دانشجوی فارغ‌‌التحصیل شده خود می‌نویسد تا که در حالت انتقال به دانشگاه دیگر آن‌را ارائه دهد، من هم از استادمان درخواست کردم که یک معرفی‌نامه برایم بنویسد تا اگر خواستم به دانشگاه دیگری بروم این معرفی‌نامه به عنوان مدرک موقّت امر پذیرش را سهولت بخشد. ایشان در این نامه برای بنده این‌گونه نوشتند که نامبرده از نظر تحصیلی و درسی وضعیت مطلوب و خوبی دارد و فلان دروس را نزد بنده گذرانده و در دانشگاه ما نیز فعّال بوده است. باهوش، منظم و با استعداد است فقط یک ایراد دارد و آن این که از نظر اجتماعی ضعیف است که نمی‌تواند با دخترها به خوبی رابطه برقرار کند و با آنها دوست شود. 

 این روزها در غرب چنین روابطی گذشته از این‌که نکوهش نمی‌شود، داشتن دوست دختر  برای پسرها و دوست پسر برای دخترها خوب، مطلوب و حتی بعضاً ضروری شمرده می‌شود. ولی باید دانست که در کشوری اسلامی زندگی می‌کنیم که در تعالیم دین عزیز ما به صراحت چنین روابطی ردّ و نکوهش شده است، قرآن کریم در نفی از چنین روابطی به روشنی فرموده:

وَلاَ مُتَّخِذِی أَخْدَانٍ4 

 روابط دوستانه و به تعبیر عامیانه‌تر، رفیق بازی با جنس مخالف ممنوع و نکوهیده است. ولی متأسفانه باید گفت که در بعضی دبیرستان‌ها یا دانشگاه‌های ما اگر دختری، دوست پسر نداشته و یا پسری دوست دختر نداشته باشد احساس خفّت، ذلّت و شرمساری می‌کند. این را جامعه غربی برای جوانان و نوجوانان ما دیکته کرده، و برخی از روی تقلید کورکورانه و یا بر مبنای پسند شهوات خود آن را پذیرفته‌اند. در حالی‌که آن فکر و عقیده در تضادّ آشکار با فرهنگ متعالی اسلامی است. قرآن کریم صریحاً این‌گونه روابط را رد کرده و فرموده اگر نیاز به چنین روابطی داری ازدواج کن و اگر به هر دلیلی نمی‌توانی تن به ازدواج بدهی خود و دینت را حفظ کن!

 یکی دیگر از رسوم ناپسندی که کمابیش در بین مردم وجود دارد نامزدی دختر و پسر بدون جاری نمودن عقد موقّت (صیغه محرمیّت) است. اگر دختر و پسر یکدیگر را دیده و پسندیده‌اند و صحبت‌های یکدیگر را شنیده و قبول کرده‌اند و قصد ازدواج دارند، حال برای شناخت بیشتر و بهتر می‌توانند مدتی به عقد موقت هم درآیند تا در موعد مورد توافق زندگی زناشویی و مشترک خود را آغاز نمایند.

 بعد از این همه، نکته مهّم در این توصیه نیز این بود که دخترها و پسرها حتی‌المقدور از محافل و مجالس مختلط که بستری آماده جهت آلودگی به رذایل اخلاقی به شمار می‌آید، دوری کنند.

———————

پی نوشت ها:

1. سوره مبارکه نور، آیه شریفه 30
2. محمد باقر مجلسی«ره»، بحارالانوار، جلد 1، فصل آخر، ح 17
3. سوره مبارکه بقره، آیه شریفه 183
4. سوره مبارکه مائده، آیه شریفه 5

 

 

تبلیغات